Dokładnie pół wieku temu człowiek rozpoczął podbój kosmosu. Pierwszy lot w przestrzeń okołoziemską Jurija Gagarina był dla ludzkości wydarzeniem przełomowym, a dla sowieckiej Rosji prestiżowym sukcesem. I od tego czasu rozpoczęła się rywalizacja supermocarstw poza Ziemią. Poza czysto propagandowym wyścigiem USA i ZSRR nie bez znaczenia były też względy wojskowe, które w okresie Zimnej Wojny stanowiły wręcz kluczowe znaczenie. Podbój kosmosu wiązał się z niebotycznymi – jak na tamte czasy – wydatkami, m.in. kosztem zwykłego społeczeństwa. Gdy runął komunizm równocześnie wyprawy w przestrzeń okołoziemską straciły na znaczeniu, a wysyłanie na orbitę satelitów ma wymiar przede wszystkim praktyczny i czysto naukowy. Chyba nikt 12 kwietnia 1961 roku, gdy Gagarin niecałe półtorej godziny znajdował się na okołoziemskiej orbicie, nie miał świadomości jak ogromnym przeobrażeniom ulegnie po 50 latach podbój kosmosu.
Dziś mija 50 lat od epokowego wydarzenia – pierwszego lotu człowieka w kosmos. Pierwszym w historii kosmonautą został Jurij Gagarin, który wystartował o 9:07 czasu miejscowego z bazy rakietowej niedaleko miejscowości Tiuratam, na południu Kazachstanu.
12 kwietnia 1961 roku nastąpiło historyczne wydarzenie, Jurij Gagarin dokonał pierwszego w historii lotu w kosmos. Kierował statkiem kosmicznym Wostok 1, którym okrążył Ziemię jeden raz. Start nastąpił z kosmodromu Bajkonur godzinie 6:07 czasu uniwersalnego, a o 7:55 nastąpiło lądowanie. Lot trwał 108 minut.
W 1960 roku w b. Związku Radzieckim rozpoczęto szkolenie pierwszej grupy przyszłych kosmonautów. Należało do niej sześć osób wyłonionych spośród 20 pilotów wojskowych, wyselekcjonowanych wcześniej spośród 2200 kandydatów. Na koniec szkolenia dwoma kandydatami do pierwszego lotu zostali Jurij Gagarin oraz Herman Titow. Rywalizację ostatecznie wygrał Gagarin (m.in. ze względu na idealne dla ZSSR pochodzenie i niski wzrost) i to on został pierwszym człowiekiem w kosmosie. Titowowi przypadła rola drugiego radzieckiego kosmonauty, w kolejnym locie w sierpniu 1961 roku.
Całe przedsięwzięcie było bardzo ryzykowne. Naukowcy nie wiedzieli bowiem jak zareaguje organizm człowieka na orbicie.
Zanim w kosmos poleciał człowiek, a nawet jeszcze zanim w kosmos wystrzelono pierwszego sztucznego satelitę Ziemi, w przestrzeń kosmiczną wysyłane były różne zwierzęta. Wysłana na orbitę okołoziemską Łajka nie przeżyła tego lotu, ale kolejne radzieckie próby wysyłania psów były bardziej udane i psy sprowadzano żywe z powrotem na Ziemię.
Dwa udane loty psów z manekinami w marcu 1961 roku pozwoliły ostatecznie na lot Gagarina 12 kwietnia 1961 roku.
Jurij Gagarin urodził się 9 marca 1934 roku we wsi Kłuszyno w obwodzie smoleńskim. Już w młodym wieku interesował się lotnictwem i wstąpił do aeroklubu. W 1957 roku ukończył szkołę lotniczą w Orenburgu. 26 marca 1957 roku wykonał pierwszy samodzielny lot odrzutowcem Mig-15. W 1960 roku został wybrany do grupy pilotów wojskowych przygotowywanych do lotu w kosmos.
Po historycznym locie 12 kwietnia 1961 roku stał się sławny na całym świecie i był delegowany w liczne podróże reprezentacyjne do innych krajów. Szkolił kolejnych kosmonautów.
Jurij Gagarin zginął 27 marca 1968 roku w katastrofie lotniczej podczas lotu treningowego.
Imieniem Gagarina nazwano miasto, krater na Księżycu i planetoidę numer 1772.
LP meritum.us, PAP, IAR